Δικηγορος Καβαλας - Αρθρα, νομικες συμβουλες.
1. Όταν το παιδί λέει «δεν θέλω να δω τον μπαμπά μου».
Πολλοί γονείς παγώνουν τη στιγμή που ακούν το παιδί τους να λέει δεν θέλω να δω τον μπαμπά μου ή δεν θέλω να πάω στη μαμά. Το πρώτο συναίσθημα είναι φόβος και ενοχή. Μήπως φταίω. Μήπως πιέζω. Μήπως πρέπει να κάνω πίσω.
Στην πράξη όμως, ειδικά μετά από έναν χωρισμό, αυτή η φράση σπάνια είναι απλή παιδική βούληση. Τα παιδιά σκέφτονται συναισθηματικά και επηρεάζονται βαθιά από το περιβάλλον τους. Αν ακούνε καθημερινά στεναχώρια, υπονοούμενα, σιωπές ή αρνητικές αναφορές, αρχίζουν να προσαρμόζουν τη στάση τους για να προστατεύσουν τον γονέα με τον οποίο ζουν.
Σε πολλές υποθέσεις έχω δει παιδιά να χρησιμοποιούν εκφράσεις που δεν αντιστοιχούν ούτε στην ηλικία ούτε στην εμπειρία τους. Εκεί καταλαβαίνεις ότι κάτι μεταφέρεται έμμεσα. Το ελληνικό οικογενειακό δίκαιο δεν αντιμετωπίζει αυτή τη δήλωση αποκομμένη. Εξετάζει το πλαίσιο, τη διάρκεια, την ηλικία, τη συμπεριφορά των γονέων πριν και μετά.
Η αδράνεια σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι ουδετερότητα. Είναι αποδοχή μιας κατάστασης που με τον χρόνο παγιώνεται. Όσο περνά ο καιρός, τόσο δυσκολότερο γίνεται να αποκατασταθεί η σχέση.
Όταν ένας γονέας αισθάνεται ότι το παιδί του απομακρύνεται χωρίς σαφή λόγο, αξίζει να δει ψύχραιμα τι πραγματικά συμβαίνει και ποια είναι τα επόμενα σωστά βήματα.
Αν αναγνωρίζεις κάτι από αυτά, μπορείς να κλείσεις μια ιδιωτική online συνεδρία για να δούμε ήρεμα τι ισχύει στη δική σου περίπτωση και ποια είναι τα πραγματικά σου περιθώρια.
2. Η πιο σιωπηλή μορφή γονικής αποξένωσης.
Η γονική αποξένωση δεν ξεκινά πάντα με φωνές ή απαγορεύσεις. Πολύ συχνά ξεκινά ήσυχα. Με μια στάση ουδετερότητας που μόνο ουδέτερη δεν είναι.
Όταν ένας γονέας λέει εγώ δεν λέω τίποτα στο παιδί, απλώς δεν θέλει, συνήθως αποφεύγει να δει τη συνολική του στάση. Τα παιδιά παρατηρούν τα πάντα. Τον τόνο της φωνής, τις παύσεις, την ένταση πριν την επικοινωνία, το άγχος, την απογοήτευση.
Σε μια υπόθεση που χειρίστηκα, η μητέρα δεν απαγόρευε ποτέ ρητά την επικοινωνία. Όμως κάθε φορά που πλησίαζε η ώρα, υπήρχε ένταση, καθυστερήσεις, ασθένειες της τελευταίας στιγμής. Το παιδί τελικά άρχισε να λέει μόνο του δεν θέλω.
Το δικαστήριο δεν εξετάζει αν υπάρχει φωνή ή απαγόρευση. Εξετάζει το αποτέλεσμα. Αν η σχέση φθείρεται σταδιακά, αν το παιδί φορτίζεται συναισθηματικά, αν η επικοινωνία γίνεται όλο και πιο δύσκολη.
Η αποξένωση δεν χρειάζεται σύγκρουση για να υπάρξει. Αρκεί η σταθερή υπονόμευση. Και γι’ αυτό είναι τόσο δύσκολο να αναγνωριστεί έγκαιρα.
Όταν κάτι φαίνεται να χαλάει χωρίς να υπάρχει φανερή αιτία, συνήθως υπάρχει μια βαθύτερη δυναμική που αξίζει να αναλυθεί σωστά. Αν αυτό που άκουσες σε αφορά, υπάρχει τρόπος να το συζητήσουμε προσωπικά, με καθοδήγηση προσαρμοσμένη στη δική σου οικογενειακή κατάσταση.
3. Διανυκτέρευση και παιδί. Τι πραγματικά εξετάζεται;
Η διανυκτέρευση αντιμετωπίζεται συχνά σαν προνόμιο που δίνεται ή αφαιρείται. Στην πραγματικότητα όμως, για το δικαστήριο είναι δείκτης ουσιαστικής γονικής σχέσης.
Δεν υπάρχει κανόνας που να λέει ότι ένα παιδί δεν μπορεί να διανυκτερεύει με τον έναν γονέα λόγω ηλικίας. Αυτό που εξετάζεται είναι η σταθερότητα, η ασφάλεια, η φροντίδα και η συναισθηματική επάρκεια.
Σε μια χαρακτηριστική περίπτωση, πατέρας με σταθερό ωράριο και ενεργό συμμετοχή στη ζωή του παιδιού, αντιμετώπιζε συνεχή άρνηση διανυκτέρευσης με επιχείρημα ότι το παιδί είναι μικρό. Το δικαστήριο όμως είδε τη συνολική εικόνα και έκρινε ότι η διανυκτέρευση όχι μόνο δεν έβλαπτε, αλλά ενίσχυε τη σχέση παιδιού -γονέα.
Όταν η διανυκτέρευση αποκλείεται χωρίς τεκμηρίωση, το μήνυμα που περνά στο παιδί είναι ότι ο ένας γονέας είναι δευτερεύων. Αυτό μακροπρόθεσμα δημιουργεί ανισορροπία και απομάκρυνση.
Η σωστή προσέγγιση δεν είναι η αντιπαράθεση, αλλά η κατανόηση του πώς αξιολογείται νομικά κάθε περίπτωση και τι στοιχεία έχουν πραγματικό βάρος. Η στέρηση της διανυκτέρευσης του παιδιού αποτελεί περιορισμό επικοινωνίας. Αν νιώθεις ότι βρίσκεσαι σε παρόμοια θέση, μπορείς να κλείσεις μια online συνεδρία για να ξεκαθαρίσουμε τι είναι ουσιαστικό και τι όχι και πως θα διεκδικήσεις τα νόμιμα δικαιώματά σου.
4. Το πιο συνηθισμένο λάθος μετά τον χωρισμό των γονιών.
Πολλοί γονείς πιστεύουν ότι με τον χρόνο τα πράγματα θα βελτιωθούν μόνα τους. Ότι αν δείξουν υπομονή και καλή διάθεση, η ένταση θα πέσει. Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό ισχύει. Σε πολλές όμως όχι.
Στο οικογενειακό δίκαιο, ο χρόνος λειτουργεί υπέρ αυτού που διαμορφώνει την καθημερινότητα του παιδιού. Όταν μια κατάσταση παρατείνεται, αρχίζει να θεωρείται κανονικότητα.
Έχω δει γονείς που περίμεναν μήνες ή χρόνια για να μη δημιουργήσουν ένταση και τελικά βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια παγιωμένη απομάκρυνση, μια παγιωμένη κατάσταση. Το δικαστήριο εξετάζει το παρόν και το πρόσφατο παρελθόν, όχι τις καλές προθέσεις.
Η έγκαιρη αξιολόγηση δεν σημαίνει σύγκρουση. Σημαίνει κατανόηση της πραγματικής κατάστασης και προετοιμασία.
Όταν κάτι αρχίζει να σε ανησυχεί, συνήθως δεν είναι τυχαίο. Είναι ένδειξη ότι χρειάζεται ψύχραιμη και σωστή καθοδήγηση. Αν θέλεις να ξέρεις πού πραγματικά στέκεσαι νομικά και τι μπορείς να κάνεις χωρίς σύγκρουση, μια ιδιωτική online συζήτηση για νομική καθοδήγηση είναι το επόμενο βήμα.
