Η συμβίωση των συζύγων, ως θεμελιώδη υποχρέωση του γάμου έχει τα όρια της;

* Δημοσιεύτηκε  9/5/2015  στην "Πρωϊνή" Εφημερίδα της Καβάλας  

Στην σημερινή εποχή της ραγδαίας εξέλιξης των τεχνολογιών/επικοινωνιών, των δικτύων, του ίντερνετ, των κοινωνικοοικονομικών εξελίξεων, ενόψει της βαθιάς οικονομικής κρίσης, διαπιστώνουμε δυστυχώς ότι οι σχέσεις των συζύγων και κατ΄ επέκταση ο θεσμός του γάμου, περνούν σκληρή δοκιμασία. Για την υποχρέωση της έγγαμης συμβίωσης θα μιλήσουμε σήμερα, που πηγάζει από τον γάμο και δεσμεύει και τους δύο συζύγους αμοιβαία από την τέλεσή του και τα όρια της.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 1386 Αστικού Κώδικα (Α.Κ.), που αποτελεί τον βασικότερο κανόνα του δικαίου του γάμου, ο γάμος παράγει για τους συζύγους αμοιβαία υποχρέωση για συμβίωση, εφόσον η σχετική αξίωση δεν αποτελεί κατάχρηση δικαιώματος. Η υποχρέωση για έγγαμη συμβίωση περιλαμβάνει όλες τις υποχρεώσεις που επιβάλλει σύμφωνα με τις κρατούσες ηθικές αντιλήψεις και συνήθειες η έγγαμη ζωή. Η συμβίωση περιλαμβάνει το εξωτερικό υλικό στοιχείο (corpus), δηλαδή το αμοιβαίο δικαίωμα και υποχρέωση για συγκατοίκηση, κοινή συμμετοχή σε εξωτερικές εκδηλώσεις και το (σημαντικότερο) εσωτερικό ψυχολογικό στοιχείο (animus), δηλαδή τη θέληση και υποχρέωση τους να συνυπάρχουν, να έχουν αποκλειστικότητα στις γενετήσιες σχέσεις τους, να αλληλοϋποστηρίζονται και να επικοινωνούν ψυχικά ως σύζυγοι. Τα παραπάνω στοιχεία ως στοιχεία της έγγαμης συμβίωσης θα πρέπει να συνυπάρχουν για να μη θεωρηθεί ότι υπάρχει διάσταση το οποίο είναι ζήτημα πραγματικό, που κρίνεται σε κάθε περίπτωση από το δικαστή. Γίνεται δεκτό ότι θα πρέπει η συμβίωση να βασίζεται στην ισονομία των συζύγων και στην διασφάλιση ως ένα βαθμό της ελευθερίας κάθε συζύγου μέσα στη έγγαμη συμβίωση με υποχρέωση τήρησης ενός minimum αναγκαίας συμβίωσης, που απαιτεί ο νόμος (άρθ. 5 παρ. 1 Συντάγματος περί ελεύθερης ανάπτυξης προσωπικότητας, άρθρα 57 Α.Κ. δικαίωμα στην προσωπικότητα και 1387 παρ. 2 Α.Κ. περί ρύθμισης συζυγικού βίου).

 Από αυτήν την υποχρέωση απορρέει και η αξίωση καθενός από τους συζύγους να χρησιμοποιήσει την οικογενειακή στέγη, καθώς και τα έπιπλα και σκεύη που βρίσκονται μέσα σ` αυτήν, ακόμη κι αν δεν ανήκουν στη δική του κυριότητα, αλλά στην κυριότητα του άλλου συζύγου. Το άρθρο 1386 Α.Κ. είναι διάταξη αναγκαστικού δικαίου (υποχρεωτική ως δημόσιας τάξης), που σημαίνει ότι τυχόν αντίθετη συμφωνία των συζύγων για την έγγαμη συμβίωσή τους θα είναι άκυρη. Με τη διάταξη αυτή καθιερώνεται νομική υποχρέωση για συμβίωση, που είναι αμοιβαία. Δηλαδή στην υποχρέωση του ενός συζύγου αντιστοιχεί ανάλογο δικαίωμα του άλλου και αντιστρόφως. Ως συμβίωση θεωρείται η δημιουργία από τους συζύγους κοινής ζωής. Η αμοιβαία υποχρέωση των συζύγων προς συμβίωση αποτελεί την από το γάμο πρώτιστη αμοιβαία υποχρέωσή τους. Το κυριότερο περιεχόμενο της πλήρους έγγαμης συμβίωσης είναι η συνοίκηση των συζύγων.

Ποιο είναι το εξ αδιαθέτου κληρονομικό δικαίωμα του/της συζύγου και πότε λαμβάνει το "εξαίρετο";

  * Δημοσιεύτηκε  25/ 4/2015  στην "Πρωϊνή" Εφημερίδα της Καβάλας    
  
Σχετικά με το εξ αδιαθέτου κληρονομικό δικαίωμα του συζύγου και το "εξαίρετο" το άρθρο 1820 Αστικού Κώδικα (Α.Κ.) ορίζει ότι : "Εκείνος από τους συζύγους που επιζεί καλείται, ως κληρονόμος εξ αδιαθέτου, με τους συγγενείς της πρώτης τάξης στο τέταρτο και με τους συγγενείς των άλλων τάξεων στο μισό της κληρονομίας. Επιπλέον παίρνει ως εξαίρετο, ανεξάρτητα από την τάξη με την οποία καλείται, τα έπιπλα, σκεύη, ενδύματα και άλλα τέτοια οικιακά αντικείμενα που τα χρησιμοποιούσαν είτε μόνος εκείνος που επιζεί, είτε και οι δύο σύζυγοι. Αν όμως υπάρχουν τέκνα του συζύγου που πέθανε, λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες και αυτών, εφόσον το επιβάλλουν οι ειδικές περιστάσεις για λόγους επιείκειας."

Η αξίωση του συζύγου για συμμετοχή στα αποκτήματα του γάμου. Πότε παραγράφεται ;

* Δημοσιεύτηκε 18 /4 /2015  στην "Πρωϊνή" Εφημερίδα της Καβάλας      

Στο παρελθόν έχουμε αναφερθεί εκτενώς για την αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα στο γάμο και συγκεκριμένα στο δημοσιευμένο άρθρο μου με τίτλο “Πότε και με ποιες προϋποθέσεις ο/η σύζυγος μπορεί να ζητήσει συμμετοχή στα αποκτήματα του γάμου?”

Σήμερα θα μιλήσουμε ειδικότερα για το ζήτημα παραγραφής της αξίωσης αυτής, αφού πρώτα παραθέσουμε τα σχετικά άρθρα Α.Κ. και μερικές έννοιες αυτών, όπως αναλύονται σε σχετικές πρόσφατες αποφάσεις του Αρείου Πάγου.

Κατά το άρθρο 1400 Α.Κ.”- Αξίωση συμμετοχής στα αποκτήματα” - Αν ο Γάμος λυθεί ή ακυρωθεί και η περιουσία του ενός συζύγου έχει, αφότου τελέσθηκε ο Γάμος, αυξηθεί, ο άλλος σύζυγος, εφόσον συνέβαλε με οποιονδήποτε τρόπο στην αύξηση αυτή, δικαιούται να απαιτήσει την απόδοση του μέρους της αύξησης το οποίο προέρχεται από τη δική του συμβολή. Τεκμαίρεται ότι η συμβολή αυτή ανέρχεται στο ένα τρίτο της αύξησης, εκτός αν αποδειχθεί μεγαλύτερη ή μικρότερη ή καμία συμβολή. Η προηγούμενη παράγραφος εφαρμόζεται αναλογικά και στην περίπτωση διάστασης των συζύγων που διάρκεσε περισσότερο από τρία χρόνια. Στην αύξηση της περιουσίας των συζύγων δεν υπολογίζεται ό,τι αυτοί απόκτησαν από δωρεά, κληρονομία ή κληροδοσία ή με διάθεση των αποκτημάτων από αυτές τις αιτίες.”