Καταδολίευση δανειστών | Νομολογία

Απόφαση δικαστηρίου γιά Καταδολίευση δανειστών

Απόφαση υπ΄ αριθ.866 / 2010 Αρείου Πάγου (απόσπασμα)
 "....Κατά τη διάταξη του άρθρου 397 παρ. 1 και 3 του ΠΚ, ο οφειλέτης που με πρόθεση ματαιώνει ολικά ή εν μέρει την ικανοποίηση του δανειστή του βλάπτοντας, καταστρέφοντας η καθιστώντας χωρίς αξία, αποκρύπτοντας ή απαλλοτριώνοντας χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο αντάλλαγμα οποιοδήποτε περιουσιακό του στοιχείο, κατασκευάζοντας ψεύτικα χρέη ή ψεύτικες δικαιοπραξίες τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών ή με χρηματική ποινή αν η πράξη δεν υπόκειται σε βαρύτερη μορφή σύμφωνα με άλλη διάταξη. Η ποινική δίωξη ασκείται μόνο ύστερα από έγκληση. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι το έγκλημα της καταδολίευσης δανειστών μπορεί να τελεστεί με τέσσερις τρόπους ήτοι α) με βλάβη, καταστροφή ή εκμηδένιση της αξίας οπουδήποτε περιουσιακού στοιχείου, β) με απόκρυψη τέτοιου στοιχείου, γ) με απαλλοτρίωση χωρίς ισάξιο και αξιόχρεο αντάλλαγμα και δ) με δημιουργία ψευδών χρεών ή ψευδών δικαιοπραξιών από τον οφειλέτη. Ψευδής δικαιοπραξία είναι και η εικονική, δηλαδή αυτή που δεν γίνεται στα σοβαρά αλλά μόνο φαινομενικά (άρθρο 138 παρ. 1 ΑΚ). Οι πιο πάνω τρόποι τελέσεως δεν πρέπει να αντιφάσκουν μεταξύ τους. Αντιφάσκουν δε μεταξύ τους η απαλλοτρίωση χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο αντάλλαγμα ή οποία είναι αληθής δικαιοπραξία και η δημιουργία ψευδών δικαιοπραξιών, όπως είναι η εικονική.

Πως τελείται το έγκλημα της καταδολίευσης δανειστών (Α' και Β' Μέρος)

* Δημοσιεύτηκε 20 /9/2014  στην "Πρωϊνή" Εφημερίδα της Καβάλας    

Αγαπητοί αναγνώστες, σήμερα θα μιλήσουμε για το έγκλημα της καταδολίευσης δανειστών.

Στη κοινή καθομιλουμένη γλώσσα η λέξη καταδολίευση εμπεριέχει ως έννοια το δόλο και ανάγει σε συμπεριφορά που γίνεται από κάποιον εσκεμμένα, όχι από άγνοια, αλλά για “εξαπάτηση” του άλλου.

Η καταδολίευση δανειστών προβλέπεται στο άρθρο 397 του Ποινικού Κώδικα και περιλαμβάνεται στο 24ο Κεφάλαιο του Ειδικού Μέρους με τον τίτλο "Εγκλήματα κατά των περιουσιακών δικαιωμάτων". Με τη διάταξη αυτή ο νομοθέτης θέλησε να προστατεύσει το περιουσιακό δικαίωμα του δανειστού από ενέργειες κακόπιστων οφειλετών, που προσπαθούν να ματαιώσουν την ικανοποίηση του. Το εν λόγω έγκλημα διώκεται κατ΄ έγκληση και τιμωρείται σε βαθμό πλημμελήματος (Φυλάκιση μέχρι δύο ετών ή με χρηματική ποινή, αν η πράξη δεν υπόκειται σε βαρύτερη ποινή σύμφωνα με άλλη διάταξη).

Κατά το άρθρο 397 Π.Κ.: "Ο οφειλέτης που με πρόθεση ματαιώνει ολικά ή εν μέρει την ικανοποίηση του δανειστή του, βλάπτοντας καταστρέφοντας ή καθιστώντας χωρίς αξία, αποκρύπτοντας ή απαλλοτριώνοντας χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο αντάλλαγμα οποιοδήποτε περιουσιακό του στοιχείο, κατασκευάζοντας ψεύτικα χρέη ή ψεύτικες δικαιοπραξίες, τιμωρείται με Φυλάκιση μέχρι δύο ετών ή με χρηματική ποινή, αν η πράξη δεν υπόκειται σε βαρύτερη ποινή σύμφωνα με άλλη διάταξη. 2. 'Ομοια τιμωρείται όποιος επιχειρεί κάποια από αυτές τις πράξεις υπέρ του οφειλέτη. 3. Η ποινική δίωξη ασκείται μόνο ύστερα από έγκληση."

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι το έγκλημα της καταδολίευσης δανειστών είναι υπαλλακτικώς μικτό, υπό την έννοια ότι οι περισσότεροι τρόποι τελέσεως της αντικειμενικής υποστάσεως του εγκλήματος μπορούν να εναλλαχθούν.

Για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της καταδολίευσης δανειστών απαιτείται αντικειμενικώς ολική ή μερική ματαίωση της ικανοποίησης της απαιτήσεως του δανειστή με έναν από τους εξής τέσσερις (καθοριζόμενους υπαλλακτικώς) τρόπους: α) με βλάβη, καταστροφή ή εκμηδένιση της αξίας οπουδήποτε περιουσιακού στοιχείου, β) με απόκρυψη τέτοιου στοιχείου, γ) με απαλλοτρίωση χωρίς ισάξιο και αξιόχρεο αντάλλαγμα και δ) με δημιουργία ψευδών χρεών ή ψευδών δικαιοπραξιών από τον οφειλέτη.

Ψευδής δικαιοπραξία είναι και η εικονική, δηλαδή αυτή που δεν γίνεται στα σοβαρά αλλά μόνο φαινομενικά (άρθρο 138 παρ. 1 ΑΚ). Οι πιο πάνω τρόποι τελέσεως δεν πρέπει να αντιφάσκουν μεταξύ τους. Αντιφάσκουν μεταξύ τους η απαλλοτρίωση χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο αντάλλαγμα η οποία είναι αληθής δικαιοπραξία και η δημιουργία ψευδών δικαιοπραξιών, όπως είναι η εικονική.

Απαλλοτρίωση κατά την έννοια της παραγράφου 1 του ως άνω άρθρου είναι κάθε νομική διάθεση με την οποία αποχωρίζεται ο οφειλέτης τα περιουσιακά του στοιχεία, χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο αντάλλαγμα, εφόσον με τη διάθεση αυτή αποκλείεται ή ματαιώνεται η δυνατότητα του δανειστή προς ικανοποίηση της απαιτήσεως του. Ο αποχωρισμός αυτός και η μεταβίβαση του περιουσιακού στοιχείου επί εκποιήσεως ακινήτου, επέρχεται από την μεταγραφή της συμβάσεως (άρθρα 1033, 1192 αρ.1, 1198 του ΑΚ), στο χρόνο της οποίας τοποθετείται και ο χρόνος τελέσεως του εγκλήματος της καταδολίευσης δανειστών, αφότου το μεταβιβασθέν καθίσταται νομικώς απρόσιτο στην αναγκαστική εκτέλεση και όχι στο χρόνο καταρτίσεως της μεταβιβαστικής συμβάσεως, με μόνη την οποία δεν αποξενώνεται ο οφειλέτης του περιουσιακού του στοιχείου, αφού ο δανειστής έχει τη δυνατότητα να ικανοποιηθεί από αυτό ολικά ή μερικά με την επιβολή επ` αυτού αναγκαστικής εκτελέσεως.

Ματαίωση ικανοποίησης του δανειστή επέρχεται με την χωρίς ισότιμο και αξιόχρεο αντάλλαγμα απαλλοτρίωση περιουσιακού στοιχείου του οφειλέτη. εφόσον το απαλλοτριούμενο αποτελεί το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο ή όταν τα εναπομένοντα μετά τη γενομένη απαλλοτρίωση περιουσιακά στοιχεία, στα οποία περιλαμβάνεται το σύνολο των δικαιωμάτων του οφειλέτη που είναι δεκτικά χρηματικής αποτιμήσεως και υπέγγυα σε αναγκαστική εκτέλεση, εν όψει της αξίας τους, δεν επαρκούν για την ολοσχερή ικανοποίηση της απαιτήσεως του δανειστή. Τέτοιο περιουσιακό στοιχείο αποτελεί για τον οφειλέτη και η ψιλή κυριότητα επί του μεταβιβαζομένου κατ΄επικαρπία πράγματος η οποία υπόκειται σε κατάσχεση καθώς και η επικαρπία επί του μεταβιβαζόμενου κατά ψιλή κυριότητα πράγματος, η οποία, σύμφωνα με το άρθρο 1166 ΑΚ είναι μεν, εφόσον δεν συμφωνείται διαφορετικά, αμεταβίβαστη, όμως το δικαίωμα ενάσκησής της είναι μεταβιβαστό και υπόκειται σε κατάσχεση.

Δεν αποτελεί απαλλοτρίωση η αποποίηση ή κληρονομίας ή κληροδοσίας ή η πληρωμή ή δόση αντί καταβολής ληξιπρόθεσμων χρεών (εκτός αν υπάρχει δυναναλογία μεταξύ αυτού που δόθηκε για εξόφληση και της οφειλής ή σε περίπτωση δημιουργίας ενοχικών υποχρεώσεων)

Ψευδείς δικαιοπραξίες ή χρέη είναι αυτά που γίνονται εικονικά με σκοπό τη συγκάλυψη της πραγματικής κατάστασης του οφειλέτη και τη ματαίωση της ικανοποίησης του δανειστή.

                                                         ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΟ Β' ΜΕΡΟΣ